فیلم مستند نشان روایتی از علم وعلمکشی و نمادهای بکار رفت در علم است. هر فرهنگی در هر سرزمینی مسلط شود، برای تجسم نمادهای خود، چنگ در گذشته میاندازد و از ریشههای فرهنگی آن سرزمین استفاده میکند. هنر اسلامی ایران نیز هنری است بر پایه هنر ایرانی پیش از اسلام و از نمادها و آیینهای آن برآمده است.
با وارد شدن اسلام به ایران و مسلمان شدن ایرانیها محدودیتهایی برای هنرمندان ایرانی در خلق آثار هنری ایجاد شد، ولی هنرمندان ایرانی از هنر خود دست نکشیدند و از نمادهای ایرانی در مراسمهای مذهبی اسلامی استفاده کردند. امام حسین یکی از بزرگان دینی مسلمانها است. سالگرد مراسم عزاداری امام حسین را میتوان تنها مراسمی در ایران دانست که افراد مختلف از تمام جامعه برای شرکت در آن به خیابانها میآیند. در ابتدا قصد داشتیم فیلم دربارهی این مراسم باشد. در این مراسم از نمادی به نام علم استفاده میشود. شروع مرحله تحقیق فیلم با محدویت دولتی برای استفاده از علم در این مراسم همزمان شد. توجه به این موضوع مسیر فیلم را تغییر داد و به فیلمی با موضوع عَلَم تبدیل کرد. در این فیلم به جنبههای تاریخی و نمادین عَلَم میپردازیم.
در فیلم استادکاران علم ساز در مورد فلسفه هر یک از اجزاء بکار رفته در علم و چگونگی ساخت آن شرح میدهند. ما در فیلم با اعتقادات افرادی که صاحب علم هستند و کسانی که علم را حمل میکنند، آشنا میشویم. در این فیلم اشاره کوتاهی به این شایعه که علم برگرفته از صلیب مسیحیت هست نیز شده است. این فیلم در جشنواره هنرهای تجسمی فجر، جشنواره تصویر سال و جشنواره سینما حقیقت سال 1393به نمایش در آمده است.
نگین (Negin): فلزکاری، مشبک کاری، قلم زنی و تزئین آثار هنری فلزی با انواع نقش ها و نماد ها از پیش از ورود اسلام در ایران وجود داشته است. پس از ورود اسلام با توجه به اینکه بزرگان و اتفاقات و حوادث دینی همچون امام حسین (ع) و واقعه عاشورا در نزد ایرانیان ارزش والایی داشته اند، نام و عمل آنها با استفاده از این شکل هنری و نمادها و نشانه ها ی مختلف بر روی لوح ها و اشیاء فلزی ثبت شده و مورد احترام بوده است. (این عکس مربوط به قطعات تزئینی و نگینکاری شده است که در مجموعه و کلکسیون علم آقای مرتضی جهانگیری وجود دارد.)
رخ (Rokh): رخ یک مجسمه فلزی و یکی از نمادهای مورد استفاده در مراسم عزاداری امام حسین (ع) است. رخ اسب بالداری است با صورت انسان. از انواع رخ به عنوان بخشی از اسباب تزئینات عزاداری امام حسین (ع) استفاده می شود. (این عکس مربوط به یکی از علمهای طلاکوبی شده است است که در مجموعه و کلکسیون علم آقای مجید نوری وجود دارد.)
دخیل (Dakhil): ایرانیان عادت دارند برای غلبه بر مشکلات حل ناشده خود یا دست یافتن به آرزوهایی که از دسترس آنها دور است، با دخیل بستن بر اماکن مقدس، بزرگان دین را واسطه بین خود و خدا کنند. در این عکس قفلی به عنوان دخیل به عَلَم که یکی از نمادها در مراسم عزاداری امام حسین(ع) در ایران است، بسته شده است.
سپر (Separ) : ساختن سپر با استفاده از هنر فلزکاری و قلم زنی و استفاده از آن در مراسم عزاداری امام حسین (ع) به عنوان نمادی از واقعه کربلا نیز در میان ایرانیان از سالها پیش رواج داشته است. در بعضی از آنها نام امام حسین (ع) و بقیه معصومین نیز با استفاده از طلا بر آن حک شده است. (این عکس مربوط به سپری است که در مجموعه و کلکسیون علم آقای مجید نوری وجود دارد.)
گوی (Gouy): یکی از نمادهای دینی مورد استفاده میان ایرانیان ساختن نمادی شش ضلعی از ضریح امام حسین (ع) و نصب آن بر روی نمادی کروی شکل یا همان گوی است. گوی نماد زمین است و قرار دادن نماد حرم امام حسین بر روی آن نشان از برتری و بزرگی امام حسین (ع) بر کل زمین است. گوی با استفاده از هنرهایی نظیر قلم زنی و مشبک کاری با نام امام حسین و معصومین تزئین میشود.
علم سازان، علم کشان و علم داران
مشخصات فیلم
مدت: 28 دقیقه
فرمت: DVD
موضوع: فرهنگی اجتماعی
عوامل فیلم